Rood voor kanker

Vandaag stond ik langs de lijn bij een voetbalwedstrijd van zestienjarige jongens. Opeens kreeg een speler een rode kaart. Bij navraag bleek dat hij had gescholden met het woord “kanker”. Terecht, dacht ik. Ik heb er zelf ook een hekel aan als mensen schelden met De Ziekte.

Maar op weg naar huis begon ik te twijfelen. Waarom krijg je wel rood voor "kanker", maar niet voor “tering” (=tuberculose) en “tyfus"? Gevoelsmatig snap ik dat wel: tuberculose en tyfus zijn voor de meeste mensen in Nederland historische ziektes geworden, terwijl kanker de ziekte is waar we tegenwoordig dierbaren aan verliezen. Maar de epidemioloog in mij denkt dan: wereldwijd sterven er vandaag de dag nog altijd meer kinderen aan tering en tyfus samen dan aan kanker.

“Wereldwijd sterven er vandaag de dag nog altijd meer kinderen aan tering en tyfus samen dan aan kanker.”

Thuis aangekomen schonk ik een biertje in en wilde Engels voetbal gaan kijken, maar het voorval bleef me bezig houden. Veel voetbalclubs zijn extreem afhankelijk van de verkoop van alcohol. Voor sommige is het een onmisbare inkomstenbron, en van meerdere clubs heb ik gehoord dat de winst op bier de grootste bron van inkomsten is. Ik hoorde laatst zelfs dat clubs een bonus van hun bierleverancier kunnen krijgen als ze meer alcohol verkopen. En de KNVB werkt nauw samen met Heineken; in 2024 hebben ze hun partnership opnieuw met vijf jaar verlengd. Op de feestelijke foto staat “Heineken hartje KNVB” levensgroot op de achtergrond. Alles drop en dran, zeg maar.

Alcohol is kankerverwekkend.

Het komt er dus op neer dat de KNVB er wel moeite mee heeft als je “kanker” zegt, maar niet als je kankerverwekkende drank verkoopt. En nee, dat is minder appels met peren vergelijken dan het lijkt: van een scheldwoord gaat niemand dood. Van alcohol wél. De één veroorzaakt irritatie of zelfs verdriet, de ander draagt aantoonbaar bij aan kanker, overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten, depressie, vandalisme, verkeersslachtoffers en huiselijk geweld. Dat is niet alleen een ander soort schade, dat is een andere orde van grootte aan schade.

Hoe meer ik erover nadacht, hoe gekker ik het vond. Het is meer dan hypocrisie, het is ook gewoon een dilemma. Ga maar na: een rode kaart voor een scheldwoord kost namelijk niets. Nou ja, een paar tientjes boete voor de club. Maar het is gratis voor de KNVB om op die manier de moraalridder uit te kunnen hangen en maatschappelijk verantwoord over te komen. “Foei, niet schelden!”. Je deelt een kaart uit, iedereen knikt instemmend, beetje een warm gevoel van binnen, want oh wat zijn wij goed bezig, en de zaak is afgedaan.

“Het is gratis voor de KNVB om zo de moraalridder uit te kunnen hangen en maatschappelijk verantwoord over te komen.”

Maar het alcoholverdienmodel afbouwen kost wél iets: het raakt de financiële bestaansbasis van duizenden amateurclubs die zonder biertap en kratjes-uit-de-koeling simpelweg niet rondkomen. Dat maakt de KNVB niet minder inconsequent, maar het verklaart wel waarom de gratis maatregel wél wordt genomen, en de dure niet.

Het is goedkope, oppervlakkige, flinterdunne en selectieve verontwaardiging van een sportbond die samenspant met een producent van kankerverwekkende drank.

Heerlijk heldere prioriteiten…